تحلیل نامتقارن اثر نوسانات نرخ ارز، نقدینگی و رشد اقتصادی بر تشکیل سرمایه در ایران: رویکرد نهادی-رفتاری با استفاده از مدل خودرگرسیونی با وقفه‌های توزیعی غیرخطی (NARDL)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش آموخته دکتری اقتصاد اسلامی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، قم، ایران.

چکیده

این مقاله با فرض وجود عدم­تقارن در واکنش سرمایه‌­گذاری به شوک‌­های مثبت و منفی متغیر­های کلان اقتصادی، به بررسی اثرات نا­متقارن نوسانات رشد اقتصادی، نقدینگی حقیقی و نرخ ارز بازار آزاد بر روند نزولی تشکیل سرمایه ثابت نا­خالص داخلی در ایران می‌­پردازد. برای ارزیابی این فرضیه و با توجه به ماهیت غیر­خطی واکنش­‌های اقتصادی نسبت به شوک­‌های انبساطی و انقباضی، از مدل خود­رگرسیون با وقفه­‌های توزیعی غیر­خطی (NARDL) برای تحلیل اثرات تفکیک‌­شده شوک­‌های مثبت و منفی در رشد اقتصادی، نقدینگی حقیقی و نرخ ارز بازار آزاد بر سرمایه­‌گذاری استفاده شده است. نتایج برآورد مدل بیان­گر وجود عدم­تقارن­‌های ساختاری معنا­دار در اقتصاد ایران است. در بلند­مدت، شوک‌­های مثبت رشد تولید نا­خالص داخلی مهم­‌ترین عامل تحریک‌­کننده سرمایه‌­گذاری شناسایی شدند، در حالی­که شوک­‌های منفی نقدینگی و افزایش نرخ ارز، تأثیر منفی و معنا­داری بر تشکیل سرمایه داشته­اند. از سوی دیگر، شوک­‌های مثبت نقدینگی و تقویت نرخ ارز تأثیر معنا­داری بر سرمایه‌­گذاری نداشته­اند. توابع پاسخ ضربه نا­متقارن نیز این عدم­تقارن را در افق­‌های زمانی کوتاه‌­مدت و بلند­مدت تأیید می‌­کنند و نشان می‌دهند که سهم شوک­‌های منفی نقدینگی و شوک­‌های مثبت نرخ ارز در کاهش سرمایه­‌گذاری قابل توجه است. همچنین، نتایج حاکی از آن است که اثر مستقیم تحریم­‌های اقتصادی و نرخ بهره حقیقی بر سرمایه‌­گذاری، از لحاظ آماری معنا­دار نیست و اثرات آن‌­ها احتمالاً از طریق کانال نرخ ارز منتقل می­شود. بر اساس یافته­‌ها، اتخاذ سیاست­‌های تثبیت اقتصاد کلان با تمرکز بر مهار ریسک­‌های نزولی در بازار­های پولی و ارزی، پیش­‌شرطی اساسی برای احیای سرمایه‌­گذاری پایدار در کشور محسوب می­‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Asymmetric Effects of Exchange Rate Volatility, Liquidity, and Economic Growth on Capital Formation in Iran: An Institutional–Behavioral Approach Using the Nonlinear Autoregressive Distributed Lag (NARDL) Model

نویسنده [English]

  • Omid Izanlo
PhD in Islamic Economics, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom, Iran.
چکیده [English]

This study investigates the asymmetric effects of fluctuations in economic growth, real liquidity, and the free-market exchange rate on the declining trend of gross fixed capital formation (GFCF) in Iran, assuming that investment responses to positive and negative macroeconomic shocks are nonlinear. To evaluate this hypothesis and account for the nonlinear nature of economic responses to expansionary and contractionary shocks, we employ the Nonlinear Autoregressive Distributed Lag (NARDL) model to analyze the disaggregated impacts of positive and negative shocks in economic growth, real liquidity, and the exchange rate on investment. The estimation results reveal the existence of statistically significant structural asymmetries in Iran’s economy. In the long run, positive shocks to real GDP growth are identified as the main drivers of investment, whereas negative liquidity shocks and exchange rate depreciation exert significant adverse effects on capital formation. Conversely, positive liquidity shocks and exchange rate appreciation have no statistically significant impact on investment. The results from asymmetric impulse response functions confirm these findings in both the short-run and long-run horizons, highlighting the substantial contribution of negative liquidity shocks and positive exchange rate shocks to the decline in investment. Furthermore, the direct effects of economic sanctions and the real interest rate on investment are found to be statistically insignificant, suggesting that their impacts are likely transmitted indirectly through the exchange rate channel. Based on the findings, adopting macroeconomic stabilization policies, with an emphasis on mitigating downside risks in monetary and foreign exchange markets, is identified as a crucial prerequisite for the sustainable recovery of investment in Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Capital Formation
  • Asymmetry
  • NARDL Model
  • Exchange Rate Volatility
  • Liquidity
  • Economic Growth
  • Iranian Economy

 JEL Classification: E22, C32, F31

 

مراجع

بهرامی‌فرد، ا.، طرازکار، م.ح.،  & شکوهی، ز. (۱۴۰۰). اثرات نا­متقارن نوسان­‌های ارزی بر قیمت نهاده­‌های زیر­بخش طیور در ایران. اقتصاد کشاورزی و توسعه،29(116).
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران. سری‌­های زمانی. بازیابی از tsdview.cis.cbi.ir
پاکدامن، ی.، برکیش، ا.،  & اخوان آریج، م.ر. (۱۴۰۱). بررسی اثرات نا­متقارن توسعه مالی بر نابرابری درآمد در ایران با استفاده از رویکرد . NARDL برنامه­‌ریزی و بودجه،27(2).
الفتی چقاگلانی، ک.، حاجی، غ.ع.،  & نجفی‌زاده، س.ع. (۱۴۰۲). اثرات نا­متقارن سیاست پولی (کانال اعتباری) بر تولید ناخالص داخلی ایران؛ رهیافت غیر­خطی مارکوف سوئیچینگ. اقتصاد دفاع و توسعه پایدار،30(8).
فرجی تبریزی، ا.، هژبر کیانی، ک.، معمارنژاد، ع.، &   غفاری، ف. (۱۴۰۱). بررسی اثرات نا­متقارن نرخ ارز بر تولید ناخالص داخلی ایران: رویکرد.  NARDL پژوهش­‌های رشد و توسعه اقتصادی،48(12).
هادیان، ا.،  & ایزدی، ب. (۱۴۰۳). اثرات نا­متقارن تغییرات نرخ اسمی ارز بر ارزش سهام صنعت پتروشیمی در ایران با تأکید بر نقش سیاست پولی: کاربرد رهیافت .  NARDL پژوهش‌های اقتصاد صنعتی، 8(27).
میرزایی، غ.، آقاجانی، ح.،  & رنج‌پور، ر. (۱۴۰۲). اثرات نا­متقارن توسعه مالی بر رشد اقتصادی ایران: شواهدی از رویکرد غیر­خطی. پژوهش‌­ها و سیاست‌­های اقتصادی، 31(107).
نقیب­‌زاده، ف.، هژبر کیانی، ک.، رجایی، ی.،  & رحیم­‌زاده، ا. (۱۴۰۲). اثرات نا­متقارن نرخ ارز بر ارزش افزوده بخش صنعت در ایران: شواهدی از هم­‌انباشتگی غیر­خطی.  NARDL برنامه‌ریزی و بودجه،28(3).
زراعتی، م.، صوفی مجید­پور، م.، محمود­زاده، م.،  & فتح‌آبادی، م. (۱۴۰۳). اثرات نا­متقارن و سرایت تکانه‌­های ارزی بر بازار سهام ایران. بررسی­‌های بازرگانی، ۱۲۵.
تقوی، ا.، پهلوانی، م.، زمانیان، غ.،  & بشیری، س. (۱۳۹۹). بررسی اثرات نا­متقارن نوسانات نرخ ارز بر سرمایه‌-گذاری بخش صنعت و معدن: رهیافت. . NARDL بررسی مسائل اقتصاد ایران،7(1).
Al- Fati Chaqaglani, K., Haji, G. A., & Najafizadeh, S. A. (2023). Asymmetric effects of monetary policy (credit channel) on Iran's GDP: A nonlinear Markov-switching approach. Economics of Defense and Sustainable Development, 30(8). (in Persian)
Bahmani- Oskooee, M., & Aftab, M. (2017). On the asymmetric effects of exchange rate volatility on trade flows: New evidence from US-Malaysia trade at the industry level. Economic Modelling, 63, 86–103.
Bahrami-Fard, A., Tarazkar, M. H., & Shokoohi, Z. (2021). Asymmetric effects of exchange rate fluctuations on input prices in the poultry sub-sector in Iran. Agricultural Economics and Development, 29(116). (in Persian)
Bernanke, B. S. (1983). Irreversibility, uncertainty, and cyclical investment. The Quarterly Journal of Economics, 98(1), 85–106.
Bernanke, B., Gertler, M., & Gilchrist, S. (1996). The financial accelerator and the flight to quality. Review of Economics and Statistics, 78(1), 1–15.
Blanco, G., & Olsina, F. (2011). Optimal decision-making under uncertainty: Application to power transmission investments. In A. Moreno-Munoz (Ed.), Energy transmission and grid integration of renewables. IntechOpen.
Brooks, C. (2019). Introductory econometrics for finance (4th ed.). Cambridge University Press.
Calvo, G. A., & Reinhart, C. M. (2002). Fear of floating. The Quarterly Journal of Economics, 117(2), 379–408.
Central Bank of the Islamic Republic of Iran. Time series. Retrieved from tsdview.cis.cbi.ir (in Persian)
Dixit, A. K., & Pindyck, R. S. (1994). Investment under uncertainty. Princeton University Press.
Faraji Tabrizi, A., Hejbar Kiani, K., Memarnazhad, A., & Ghaffari, F. (2022). Asymmetric effects of exchange rate on Iran's GDP: An NARDL approach. Economic Growth and Development Studies, 48(12). (in Persian)
Fu, L., Yuan, D., & Teng, J. (2024). Asymmetric dynamic linkage between consumer sentiment, inflation expectations, and international energy prices: Evidence from time-frequency wavelet and nonlinear analysis. PLoS ONE, 19(9), e0308097.
Grossman, G. M., & Helpman, E. (1993, August 1). Innovation and growth in the global economy.
Hadian, E., & Izadi, B. (2024). Asymmetric effects of nominal exchange rate changes on the stock value of the petrochemical industry in Iran with emphasis on monetary policy: Application of the NARDL approach. Industrial Economics Research, 8(27). (in Persian)
Iqbal, J., Jabeen, S., Nosheen, M., & Wohar, M. (2024). The asymmetric effects of exchange rate volatility on Pakistan-Japan commodity trade: Evidence from non-linear ARDL approach. Asia-Pacific Financial Markets, 31, 657–732.
Jorgenson, D. W. (1963). Capital theory and investment behavior. The American Economic Review, 53(2), 247–259.
Keynes, J. M. (1936). The general theory of employment, interest, and money. Macmillan.
Khalida, W., Civcirc, I., & Özdeşer, H. (2024). Asymmetric effects of exchange rate volatility on Turkish-German commodity trade. Applied Economics Letters. Published online.
Mirzaei, G., Aghajani, H., & Ranjpour, R. (2023). Asymmetric effects of financial development on economic growth in Iran: Evidence from a nonlinear approach. Economic Research and Policy, 31(107). (in Persian)
Naqibzadeh, F., Hejbar Kiani, K., Rajaei, Y., & Rahimzadeh, A. (2023). Asymmetric effects of exchange rate on value added in Iran's industrial sector: Evidence from nonlinear cointegration NARDL. Planning and Budgeting, 28(3). (in Persian)
Perron, P. (1989). The Great Crash, the oil price shock, and the unit root hypothesis. Econometrica, 57(6), 1361–1401.
Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289–326.
Reinhart, C. M., & Sbrancia, M. B. (2015). The liquidation of government debt. Economic Policy, 30(82), 291–333.
Roy, S., & Pal, M. (2023, November 20). Efficiency of macroeconomic variables to explain economic growth in the BIMSTEC region. IIMS Journal of Management Science.
Shao, W. (2024, August 21). Economic policy uncertainty and corporate innovation behavior. Frontiers in Sustainable Economics.
Sheikh, U. A., Tabash, M., & Asad, M. (2020). Global financial crisis in effecting asymmetrical co-integration between exchange rate and stock indexes of South Asian region: Application of panel data NARDL and ARDL modelling approach with asymmetrical Granger causality. Cogent Business & Management, 7(1).
Shin, Y., Yu, B., & Greenwood-Nimmo, M. (2014). Modelling asymmetric cointegration and dynamic multipliers in a nonlinear ARDL framework. In R. C. Sickles & W. C. Horrace (Eds.), Festschrift in honor of Peter Schmidt (pp. 281–314). Springer.
Solow, R. (1956, February 1). A contribution to the theory of economic growth. The Quarterly Journal of Economics, 70(1), 65–94.
Stiglitz, J. E., & Weiss, A. (1981). Credit rationing in markets with imperfect information. American Economic Review, 71(3), 393–410.
Sultonov, M. (2020, December 7). The impact of international sanctions on Russian financial markets. Economies, 8(4), 107.
Taghavi, A., Pahlavani, M., Zamaniyan, G., & Bashiri, S. (2020). Asymmetric effects of exchange rate fluctuations on investment in Iran’s industry and mining sector: An NARDL approach. Iranian Economic Issues, 7(1). (in Persian)
Thomas, C. (2022, February 2). Iran sanctions (CRS Report No. RS20871). Congressional Research Service.
Urom, C., Ndubuisi, G., & Ozor, J. (2021). Economic activity, and financial and commodity markets’ shocks: An analysis of implied volatility indexes. International Economics, 166, 103–118.
Zeraati, M., Sofi Majidpour, M., Mahmoudzadeh, M., & Fathabadi, M. (2024). Asymmetric effects and spillovers of exchange rate shocks on Iran’s stock market. Business Studies, 125. (in Persian)
 

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار