مدل‌سازی مفهومی ارتباط بین اقدامات مدیریت پروژه و ظرفیت جذب دانش در بستر اقتصاد دانش‌بنیان (مورد مطالعه: شرکت‌های دانش بنیان پروژه‌محور)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مدیریت، دانشکده علوم اقتصادی و اداری دانشگاه قم، قم، ایران

2 استادیار گروه مدیریت، دانشکده علوم اقتصادی و اداری دانشگاه قم، قم، ایران.

3 مدرس گروه مدیریت، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران.

10.22091/ise.2026.14663.1113

چکیده

با توجه به پررنگ شدن نقش محوری دانش و فناوری در رشد و توسعه اقتصادی کشورها، امروزه اقتصاد دانش‌بنیان جایگزین اقتصاد منبع‌محور شده است. یکی از مهمترین ارکان اقتصاد دانش‌بنیان، وجود شرکت‌های دانش‌بنیان است که شکل‌گیری، بقاء و توسعه آن‌ها مستلزم بهره‌گیری از سازوکارهای جذب و خلق دانش است. با توجه به ماهیت پروژه‌محوری محصولات فناورانه و دانش‌بنیان در این شرکت‌ها، در بسیاری از مواقع دانش تخصصی برای هر پروژه فناورانه وجود دارد اما مدیران آن‌ها به دلیل نداشتن دانش مدیریت پروژه و یا غفلت از اقدامات لازم برای مدیریت پروژه‌های فناورانه، در جذب و بکارگیری دانش بیرونی نمی‌توانند موفق عمل کنند. لذا هدف از این پژوهش، بررسی روابط بین ظرفیت جدب و اقدامات مدیریت پروژه در این شرکت‌هاست. با این وصف در این مطالعه ابتدا با بررسی ادبیات نظری و تجربی پژوهش اقدامات مدیریت پروژه بر اساس استاندارد پیکره‌‌بندی مدیریت پروژه و ابعاد ظرفیت جذب دانش شناسایی شدند. سپس با استفاده از نتایج حاصل از پرسشنامه خبره‌سنجی و روش مدل‌سازی ساختاری تفسیری، متغیرهای مربوطه دسته بندی، سطح بندی و روابط بین آن‌ها تبیین شد. جامعه نظری پژوهش شامل خبرگان شرکت‌های دانش‎بنیان استان کرمان و نمونه نظری هم شامل 20 نفر از خبرگان شاغل واجد صلاحیت است که در ده شرکت منتخبی که حاضر به همکاری بودند، بر اساس روش قضاوتی و هدفمند انتخاب شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که در مدل ساختاری تفسیری چند سطحی حاصله، ظرفیت جذب دانش در بالاترین سطح، به عنوان متغیر وابسته و سه متغیر مدیریت یکپارچگی پروژه، مدیریت محدوده پروژه و مدیریت دینفعان پروژه در پایین‌ترین سطح، به عنوان گروه متغیرهای مستقل و سایر متغیرها در سطوح میانی قرار گرفتند. ضمن این‌که هیچ متغیری در گروه متغیرهای خودمختار قرار نگرفت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Conceptual modeling of the relationship between project management practices and knowledge absorptive capacity using an interpretive structural modeling approach in project-oriented knowledge-based Firms

نویسندگان [English]

  • Elhamosadat Hosseini Fard 1
  • Seyed Mousavi 2
  • Alireza Babakhan 3
1 Department of Management, University of Qom
2 Assistant Management Group , Faculty of Economic and Administrative Sciences, University of Qom , Qom , Iran .
3 Lecturer, Department of Management, Faculty of Economic and Administrative Sciences, University of Qom, Qom, Iran.
چکیده [English]

Given the central role of knowledge and technology in the economic growth and development of countries, today the knowledge-based economy has replaced the resource-based economy. One of the most important pillars of the knowledge-based economy is the existence of knowledge-based companies, the formation, survival, and development of which requires the use of knowledge absorption and creation mechanisms. Given the project-oriented nature of technological and knowledge-based products in these companies, in many cases there is specialized knowledge for each technological project, but their managers cannot succeed in absorbing and applying external knowledge due to lack of project management knowledge or neglect of the necessary measures for managing technological projects. Therefore, the purpose of this study is to examine the relationship between absorptive capacity and project management measures in these companies. With this in mind, in this study, project management measures were first identified based on the project management configuration standard and the dimensions of knowledge absorption capacity. Then, using the results of the expert survey questionnaire and the interpretive structural modeling method, the relevant variables were categorized, leveled, and the relationships between them were explained. The theoretical population of the research included experts from knowledge-based companies in Kerman province, and the theoretical sample included 20 qualified working experts who were selected from ten selected companies that were willing to cooperate based on a judgmental and purposeful method. The research findings showed that in the resulting multi-level interpretive structural model, knowledge absorption capacity was at the highest level as a dependent variable, and the three variables of project integration management, project scope management, and project stakeholder management were at the lowest level as independent variables, and the other variables were at intermediate levels. In addition, no variable was placed in the autonomous variable group.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Knowledge absorptive capacity
  • Project management practices
  • Knowledge-based companies
  • Interpretive structural modeling
  • Knowledge-based economy

مراجع

عبدی، ا.، و میرباقری، س. م. (۱۴۰۳). اقتصاد دانش‌بنیان مشارکتی: بررسی ضرورت حکمرانی مشارکتی در کسب‌وکار دانش‌بنیان (گزارش شماره ۱۹۸۳۱). گزارش راهبردی ۱۹۸۳۱ مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
نیکخواه، م.، جعفری‌بنه‌عیسی، ز.، و کرمپور، ع. (۱۳۹۷). مدل ساختاری ظرفیت جذب دانش و عملکرد نوآورانه در شرکت‌های دانش‌بنیان (مورد مطالعه: شرکت‌های مستقر در مراکز رشد دانشگاه‌های آزاد استان اصفهان). کنفرانس بین‌المللی مدیریت و توسعه پایدار (دوره اول).
پارسی، ا.، سعیدی، م.، و جوکار، م. (1403). تأثیر ظرفیت جذب دانش بر بهبود نوآوری و ارتقای عملکرد شرکت‌های دانش‌بنیان دفاعی. مدیریت نوآوری در سازمان‌های دفاعی، ۷(۴)، ۲۳-۴۲.
پیامی، ف.، چراغعلی، م.، و  سهرابی، ط. (2024). ارائه مدل ارتباط میان ظرفیت جذب و نوآوری با رویکرد پویایی شناسی سیستم ها در شرکت های دانش بنیان. فصلنامه توسعه تکنولوژی صنعتی، 22(56)، 47-64.‎
Abdi, I., & Mirbagheri, S. M. (2024). Participatory knowledge-based economy: Investigating the necessity of participatory governance in knowledge-based businesses (Report No. 19831). Strategic Report 19831 of the Research Center of the Islamic Consultative Assembly. (in Persian).
Acosta-Velásquez, R. D., León-Pulido, J., García-Pérez, A., Fajardo-Moreno, W. S., & Espinosa-Leal, L. (2022). Contemporary management practice applying the dynamic absorptive capacity measurement model (PM4AC) for improved business sustainability. Sustainability, 14(17), 11036.
Argote, L., & Ingram, P. (2000). Knowledge transfer: A basis for competitive advantage in firms. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 82(1), 150-169.
Attah, R. U., Garba, B. M. P., Gil-Ozoudeh, I., & Iwuanyanwu, O. (2024). Best practices in project management for technology-driven initiatives: A systematic review of market expansion and product development techniques. International Journal of Engineering Research and Development, 20(11), 1350-1361.
Barbosa, M. T. J., & Monteiro de Carvalho, M. (2024). Absorptive capacity activation triggers: Insights from learning in project epochs of a project-based organization. International Journal of Project Management. Advance online publication. https://doi.org/10.1016/j.ijproman.2024.102637
Bjorvatn, T., & Wald, A. (2018). Project complexity and team-level absorptive capacity as drivers of project management performance. International Journal of Project Management, 36(6), 876-888.
Camison, C., & Fores, B. (2010). Knowledge absorptive capacity: New insights for its conceptualization and measurement. Journal of Business Research, 63(7), 707-715.
Cassiman, B., & Veugelers, R. (2002). R&D cooperation and spillovers: Some empirical evidence from Belgium. American Economic Review, 92(4), 1169-1184.
Cohen, W. M., & Levinthal, D. A. (1989). Innovation and learning: The two faces of R & D. The Economic Journal, 99(397), 569-596.
Cohen, W. M., & Levinthal, D. A. (1990). Absorptive capacity: A new perspective on learning and innovation. Administrative Science Quarterly, 35(1), 128-152.
Escribano, A., Fosfuri, A., & Tribo, J. A. (2009). Managing external knowledge flows: The moderating role of absorptive capacity. Research Policy, 38(1), 96-105.
Fudickar, R., & Hottenrott, H. (2019). Public research and the innovation performance of new technology-based firms. The Journal of Technology Transfer, 44(2), 326-358. https://doi.org/10.1007/s10961-018-9695-z
Jafari, A., & Siyah Rafiei, S. (2014). Law of knowledge-based companies. Majd Scientific and Cultural Association.
Janes, F. R. (1988). Interpretive structural modelling: A methodology for structuring complex issues. Transactions of the Institute of Measurement and Control, 10(3), 145-154.
Kumar, S., Luthra, S., & Haleem, A. (2013). Customer involvement in greening the supply chain: An interpretive structural modeling methodology. Journal of Industrial Engineering International, 9(1), 6.
Lane, P. J., Koka, B. R., & Pathak, S. (2006). The reification of absorptive capacity: A critical review and rejuvenation of the construct. Academy of Management Review, 31(4), 833-863.
Nikkhah, M., Jafari baneh Isa, Z., & Karampur, A. (2018). Structural model of knowledge absorptive capacity and innovative performance in knowledge-based firms (Case study: Companies located in growth centers of Islamic Azad universities of Isfahan province). International Conference on Management and Sustainable Development (Vol. 1). (in Persian)
Parsi, A., Saidi, M., & Jokar, M. (2024). The impact of knowledge absorptive capacity on improving innovation and enhancing performance of defense knowledge-based firms. Innovation Management in Defense Organizations, 7(4), 23-42. (in Persian)
Project Management Institute. (2017). A guide to the project management body of knowledge (PMBOK guide) (6th ed.). Project Management Institute.
Ramadhan, A., Iyiola, K., & Alzubi, A. B. (2024). Linking absorptive capacity to project success via mediating role of customer knowledge management capability: The role of environmental complexity. Business Process Management Journal, 30(3), 939-962.
Ramezanian, M., Moradi, M., & Soltani, F. (2015). Analysis of barriers to cultural interaction in the automotive industry supply chain using structural-interpretive modeling (ISM) approach. Organizational Culture Management, 13(2), 369-391. (in Persian)
Saepudin, D., Agusiady, R., & Aripin, Z. (2024). Micro and Small Enterprise Development: Modeling the Triangle of Business Consulting, Knowledge Absorption Capacity, and Innovation in Indonesia. Journal of Economics, Accounting, Business, Management, Engineering and Society, 1(2), 1-15.
Silva, A. M., Santa, R., Fajardo, M., Cruz, M., Estrada, M., Ferreira, D., & Gómez, D. (2024). Knowledge management and its impact on social performance in solidarity organizations: the role of absorptive capacity and organizational learning. CIRIEC-España, revista de economía pública, social y cooperativa, (110), 291-319.
Thirupathi, R. M., & Vinodh, S. (2016). Application of interpretive structural modelling and structural equation modelling for analysis of sustainable manufacturing factors in Indian automotive component sector. International Journal of Production Research, 54(22), 6661-6682.
Tzeng, G. H., & Huang, J. J. (2011). Multiple attribute decision making: Methods and applications. CRC Press.
Vicente-Oliva, S., Martinez-Sanchez, A., & Berges-Muro, L. (2015). Research and development project management best practices and absorptive capacity: Empirical evidence from Spanish firms. International Journal of Project Management, 33(8), 1704-1716. https://doi.org/10.1016/j.ijproman.2015.05.010
Zahra, S. A., & George, G. (2002). Absorptive capacity: A review, reconceptualization, and extension. Academy of Management Review, 27(2), 185-203.

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار